Quyền lực mềm” có đủ mạnh…?

Bây giờ người ta bắt đầu nhắc nhở nhau về một thứ “quyền lực mềm”, quyền lực của văn hóa tinh thần, không đếm được, không tư hữu và không chuyển khoản được, rất mong manh nhưng có thật và vô cùng quan trọng. Dân tộc nào không biết tự bảo vệ và tăng cường những sức mạnh văn hóa tinh thần của mình sẽ có nguy cơ tự xóa sổ mình, tự hòa tan mình trong cơn lốc toàn cầu hóa đang ngày càng khốc liệt hện nay.

Trong số những cái góp nên “quyền lực mềm Việt Nam” thì Hồ Hoàn Kiếm đóng một vai trò không nhỏ. Điều này ai ai cũng biết. Nhưng để xây nên một viên gạch nhỏ cho sức mạnh văn hóa ấy, cần đến hàng trăm năm thậm chí hàng nghìn năm chung sức của cả dân tộc. Còn cái tòa cao ốc, tưởng như là hiện thân sức mạnh của một tập đoàn thực ra chỉ mong manh như gió, như sương.

Dự án Trung tâm Tài chính và Thương mại EVN (EVN Financial and Commercial Center) ở 69 Đinh Tiên Hoàng – bên cạnh Hồ Gươm – sắp được xây dựng nay mai.

Dự án này do KTS người Hàn Quốc thiết kế, được Hội đồng Giám khảo chấm giải A trong một cuộc thi tuyển chọn mới đây (theo kiểu chọn bó đũa lấy cột cờ).

Toà nhà xây dựng trên khu đất 14.772 mét vuông, án ngữ toàn bộ một đầu 3 phố lớn là Đinh Tiên Hoàng, Trần Nguyên Hãn và Lý Thái Tổ.

Mặt đứng nhìn ra Hồ Gươm là một khối kiến trúc dày đặc, nặng nề: dài 105m (gấp mấy lần nhà Bưu điện Bờ Hồ), mặt ngoài cao 5 tầng (21m), mặt trong giáp phố Lý Thái Tổ chồng cao thêm 8 tầng, tính từ mặt đất thì cao tới 54m, toàn bằng kính, (dưới đất còn có 5 tầng ngầm).

Trên thế giới đã có biết bao nhiêu cao ốc một thời kiêu hãnh nay đã bị san ủi bỏ đi, đã có biết bao nhiêu tập đoàn tài chính bao trùm thế giới đã bị sụp đổ. Cái thứ quyền lực cứng được đo bằng tiền và cổ phiếu ấy có thể tan vỡ chỉ sau một đêm phá sản, chỉ sau một scandal tài chính ngớ ngẩn nếu như nó không biết đến những cái vô hình vô ảnh được gọi là văn hóa, gọi là tinh thần và gọi là tâm linh.

Ở đây, không nên trách cứ những ý tưởng tham vọng, những tính toán lạnh lùng đặt lợi nhuận và giá trị gia tăng lên trên mọi giá trị tinh thần. Đó là xu hướng tất yếu của cơ chế thị trường, của kẻ mạnh luôn muốn trở thành mạnh hơn. Chính cái tinh thần này đã là một động lực thúc đẩy xã hội phát triển và một dân tộc muốn phát triển, muốn không bị tụt hậu luôn phải dựa vào các sức mạnh này. Giống như vì muốn tiến bộ, loài người đã tìm ra lửa, nhờ có lửa mà con người đã từ hang hốc tiến hóa được như ngày hôm nay. Rồi người ta tìm ra than đá, ra dầu mỏ, ra điện và ra năng lượng nguyên tử.

Vấn đề là ở chỗ đã có biết bao nhiêu rừng bị chết vì lửa, bao nhiêu chiến tranh xảy ra vì dầu mỏ. Và nếu con người không kiềm chế được tham vọng, sẽ có ngày năng lượng hạt nhân sẽ hủy diệt toàn bộ sự tiến hóa của con người. Đây là điều ai ai cũng đang trông thấy rấy rất rõ. Vấn đề không phải là ngăn cấm nghiên cứu, ứng dụng năng lượng hạt nhân mà vấn đề là phải ngăn chặn không cho các ứng dụng này hủy diệt xã hội.

Quay trở lại với câu chuyện Hồ Gươm hôm nay. Việc người ta muốn chiếm lấy những mảnh đất bạc tỷ đô la là công việc hàng ngày hàng giờ của bao nhiêu khối óc thông minh, của những chuyên gia kinh tế, của những tập đoàn tài chính. Đó là sự sống còn, là lẽ sống của họ.

Nhờ thu được lợi nhuận càng cao càng tốt, họ sẽ mang đến công ăn việc làm cho biết bao người, họ sẽ đóng biết bao nhiêu tỷ đồng tiền thuế, họ sẽ làm từ thiện cứu đói cứu khổ. Và trong guồng quay khốc liệt ấy, ai tinh khôn lạnh lùng thì chiến thắng. Ai không đủ máu lạnh, không đủ tinh khôn thì sẽ bị bật ngay ra khỏi guồng máy. Đó là một quy luật tất yếu của cơ chế thị trường.

Thế nhưng, để có thể kiềm chế sức mạnh tư bản hoang dã này, xã hội loài người cần đến pháp luật, cần đến đạo đức và lương tri xã hội, cần đến các nhà quản lý, và cần đến văn hóa để buộc con tàu kinh tế thị trường phải nằm trong đường ray mà không lao ra phá hủy tất cả những gì nó gặp trên đường trước khi đoàn tầu ấy tự phá hủy ngay cả chính bản thân mình.

Rõ ràng là đã không chỉ một lần, người ta quyết tâm chiếm lấy những mảnh đất vô giá bao quanh Hồ Gươm. Nào là nhà hàm cá mập, cao ốc Hà Nội Vàng, nào là Tràng Tiền Plaza. Và bây giờ không phải chỉ có khu đất của ngành điện lực đang nằm trong đầu óc tính toán của những người có thể tính toán.


Và ngày mai nữa, con em chúng ta bây giờ, khi lớn lên cũng sẽ có rất nhiều người mong muốn sở hữu được các khu đất đẹp nhất Tổ quốc này. Lòng ham muốn ấy là dễ hiểu và sẽ không bao giờ tắt, dồng thời nó còn trộn lẫn với cả niềm tự hào là sẽ xây nên những công trình thế kỷ cho Hà Nội xứng tầm với thế giới, cũng như để “tạo quần thể kiến trúc có tính thẩm mỹ cao, làm đẹp cảnh quan, phát triển không gian thương mại, phục vụ nhân dân thủ đô, khách tham quan du lịch khu vực Hồ Gươm”. Điều này thật dễ hiểu và rất thực lòng.

Thế nhưng, là những người đứng ngoài guồng máy của họ, chúng ta có nhiệm vụ phải tỉnh táo và cương quyết ngăn chặn không cho cái đầu tầu kinh tế nghiền nát mọi thứ trong khi hừng hực lao về phía trước. Chính vì thế ngoài đoàn tầu người ta mới phải lắp đặt hệ thống đường ray còn tốn kém đắt tiền hơn đoàn tầu rất nhiều lần, phải có hệ điều hành, có đèn báo, có rào chắn, có thắng có phanh và có cả hộp đen để theo dõi ngầm mọi vận hành của đoàn tàu. Cái đầu máy chỉ biết lao đi, nhưng nếu đoàn tầu trật bánh là lỗi ở người lái, ở đường ray, ở hệ điều hành mà thôi. Vì thế mà chúng ta cần lên tiếng.

Bây giờ hãy cùng nhau hình dung ra những gì kinh khủng nhất có thể xảy ra với cái dự án thế kỷ này.

Ngăn lại “dây chuyền vô cảm”

Vài chục ngàn tỷ để đền bù giải tỏa, để sơ tán văn phòng, để đập phá các tòa nhà mới xây, để xây nên một cái pháo đài kiêu hãnh khổng lồ này được lấy từ tiền điện mà ra. Gía điện sẽ tăng. Kéo theo là giá sắt thép, giá xi măng, giá thịt gạo, giá dịch vụ và cuối cùng là mất giá tiền. Khủng hoảng tài chính dẫn đến khủng hoảng xã hội, đó là bài học nhãn tiền của không biết bao nhiêu nước nghèo trên thế giới.

Nền luật pháp vốn đã yếu ớt, đang được từng bước xây dựng củng cố sẽ đứng trước nguy cơ sụp đổ. Bởi vì đây sẽ là một tiền lệ về việc có thể dễ dàng bước qua Luật đất đai và Quy định về quy hoạch Hồ Hoàn Kiếm (như báo chí đã nói rất nhiều). Tòa nhà này sẽ là một tiền lệ cho việc bước qua luật pháp một các dễ dàng. Và hệ lụy của nó thì không thể lường thấy được.

Rồi sẽ xảy ra một phản ứng dây chuyền. Lần lượt noi theo tấm gương của ngành điện lực, các tòa nhà khổng lồ sẽ dần dần mọc lên quanh Hồ Gươm. Cả dãy nhà dọc phố Lê Thái Tổ từ khách sạn Phú Gia đến đồn công an Hoàn Kiếm cũng sẽ được đập đi xây thành cao ốc, sao lại không nhỉ?

Tòa nhà mấy ngàn mét vuông của báo Nhân Dân ở vị trí đẹp như thế, sao lại không đập đi mà xây lên cao tầng? UBND thành phố tất cũng phải xây lên thật cao nữa chứ, tại sao không? Bên cạnh đó là công viên Lý Thái Tổ, nhiều đất đẹp quá, xây luôn cao ốc. Dành tầng nóc làm công viên, cho nhân dân lên tầng 100 mà vui chơi, diện tích vẫn có mất đi đâu mà sợ. Còn đền Ngọc Sơn, xây luôn thành building cao nhất Đông Nam Á cho nó thỏa thuê niềm tự hào dân tộc.

Hà Nội đang bức xúc vì nạn kẹt đường kẹt xe. Tòa nhà này sẽ kéo thêm về trái tim bé bỏng của Hà Nội hàng trăm ôtô, hàng ngàn xe máy mỗi ngày, biến khu trung tâm thành một cái túi hút ken cứng xe cộ. Thật khó hình dung được là sau ngày khánh thành, đường phố quanh Hồ Gươm sẽ như thế nào. Ấy là chỉ mới có một tòa nhà như thế mọc lên. Nếu có thêm vài tòa nhà nữa thì có lẽ ngay cả người đi bộ cũng không có chỗ chen chân.

Và còn một nguy cơ kinh khủng hơn nhiều, đó là sự lún sụt nền lòng hồ, là đứt gãy long mạch của Thăng Long nghìn năm văn hiến. Đây là một điều có thật, và khi nó xảy ra thì không có cách nào cứu vãn nếu người ta cứ chỉ biết chiếm lấy không gian trên trời cao mà quên đi là mọi thứ đều được đặt trên mặt đất và bên trong lòng đất.

Cuối cùng, xin thật lòng hy vọng rằng cái dự án này sẽ chỉ là một minh chứng cho sức tưởng tượng mạnh mẽ của con người mà thôi, cũng giống như các váy áo biểu diễn thời trang được thiết kế kinh dị, đầy sáng tạo, làm say mê lòng người nhưng không thể dùng được trong đời sống thực tế.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: